|
Sociale Teams
Veel gezinnen en alleenstaanden redden het in het leven niet op eigen kracht. Ze hebben psychische problemen, vaak geen werk, relatieproblemen, schulden, verslavingsproblemen, woonproblemen, enz. Veel van deze problemen staan niet op zichzelf, maar versterken elkaar.
Elke stad en regio kent deze problematiek en het is een illusie dat al deze problemen kunnen worden opgelost. Er zal ook altijd een categorie burgers zijn die permanent geholpen moet worden. Zij zullen vermoedelijk levenslang zijn aangewezen op hulpstructuren, op het terrein van wonen, werken, zorg, etc. Wij noemen dit dus een vorm van maatschappelijke zorg.
De dienstverlening is eveneens meervoudig, maar ook sterk versnipperd. Mensen met forse sociale problemen hebben met meerdere instanties van doen, vrijwillig of gedwongen, verdeeld over de verschillende leefdomeinen.
Deze constatering is niet nieuw en wordt door alle participanten als zeer problematisch beschouwd. De huidige aanpak van dit coördinatievraagstuk richt zich sterk op samenwerking en ketenvorming, in de vorm van professioneel overleg in netwerken (formeel of informeel) van organisaties die het meest met de problematiek te maken hebben. Rondom casuïstiek worden werkprocessen afgestemd, zowel in curatieve als preventieve zin.
Regie op de dienstverlening
De gemeenten moeten de regie op de uitvoering van de dienstverlening op zich nemen, door het scheppen van een basisstructuur, waarin de vertegenwoordigers van de belangrijkste leefdomeinen zijn opgenomen (hierbij wordt voortgebouwd op wat in de provincie reeds enige tijd in ontwikkeling is; met name in de regio Friese Wouden en in Leeuwarden is veel ervaring opgedaan met netwerkvorming). Langs die weg kunnen voorwaarden voor maatschappelijke zorg worden gecreëerd.
Als deze basisstructuur goed functioneert dan kan een aantal bestaande netwerken verdwijnen en wordt voorkomen dat nieuwe ontstaan, bijvoorbeeld rondom huiselijk geweld of veelplegers.
Daarom is het verstandig dat in elke regio of grote wijk van een stad een algemeen werkend netwerk van professionals actief is, dat bestaat uit vertegenwoordigers van:
- Politie voor veiligheids- en criminaliteitsproblemen (bijv. de wijkagent)
- Woningbouwcorporatie voor de woonproblematiek
- Sociale dienst voor werk- en inkomensproblemen
- GGZ voor de psychiatrische problematiek
- Algemeen Maatschappelijk Werk voor de zorg- en welzijnsproblemen
Het sociaal team
Wij noemen dit het sociaal team, dat voor een regio of een wijk in de stad kan functioneren en dat wordt geleid door een onafhankelijk teamleider (dus niet hiërarchisch gebonden aan één van de deelnemende instellingen).
In het team worden:
- meldingen ontvangen en indien sprake is van enkelvoudige problematiek, doorgeleid
- meervoudige problemen met naam en toenaam besproken (casuïstiek)
- afspraken gemaakt over de rol- en taakverdeling (casemanagement)
- de te bereiken resultaten benoemd
- de deelnemers aangesproken op hun verantwoordelijkheid voor het totaal
- voor elke situatie zorgplannen opgesteld en contractueel vastgelegd
De privacy is een lastig punt bij deze wijze van werken. Inmiddels wordt een advies opgesteld hoe met de privacyproblematiek kan worden omgegaan. (binnenkort op de site)
Het team functioneert ook als samenwerkingsverband in het kader van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ), die daarmee voor een belangrijk deel wordt ingevuld.
Langs verschillende kanalen kunnen situaties worden ingebracht:
- Door de leden van het team zelf
- Door andere instellingen
- Door de meldpunten
- Door (zorgzame) burgers
In het team worden afspraken over de aanpak gemaakt en desgewenst wordt specialistische hulp ingeschakeld (een soort tweede schil), die op afroep aan het overleg in het team kan deelnemen. Daarbij moet worden gedacht aan:
- Verslavingszorg
- Jeugdzorg
- Regionaal Meld- en Coördinatiepunt voor vroegtijdig schoolverlaters
- Algemeen Meldpunt Kindermishandeling
- GGD
- Stichting “MEE Friesland”
- Voogdijinstellingen
Contract
Om de vrijblijvendheid in het overleg weg te nemen wordt door de deelnemende instellingen een contract gesloten, waarbij de gemeente het initiatief neemt. In dat contract kunnen zaken als mandaat van de deelnemers, privacy, de wijze van registeren e.d. worden geregeld. De rol en positie van de deelnemende vertegenwoordigers moet heel duidelijk zijn.
Bindende samenwerking is echter moeilijk af te dwingen tussen relatief autonome instellingen. Men moet vooral samenwerken op basis van vertrouwen, wederzijds respect en professionele deskundigheid.
Teamleider
Toch is het verstandig de teamleider in het contract bepaalde bevoegdheden te geven. Bijvoorbeeld in uitzonderlijke gevallen zou deze een instelling moeten kunnen overrulen, met daarvan een melding naar de betrokken directies en de stuurgroep (zie verderop). De kwaliteit van de teamleider is daarbij van doorslaggevend belang.
De teamleider is verantwoordelijk voor:
- Het maken van bindende afspraken, bijvoorbeeld neergelegd in een zorgplan
- Het bewaken van de afspraken en de voortgang
- Het regelen van een effectieve en efficiënte inzet van capaciteit
- Het ontvangen en doorleiden van signalen met enkelvoudige problemen
- Het opzetten van een goed signaleringssysteem
- De kwaliteit van de samenwerking (procesrol)
- Het snel diagnosticeren van de gehele problematiek
De kwaliteit van de teamleider is cruciaal en er worden hoge eisen aan gesteld.
De vereiste competenties kunnen als volgt worden omschreven:
- Is in staat om zich onafhankelijk van de instellingen op te stellen, baseert zijn/haar invloed op een grote mate van professionaliteit, op verschillende probleemgebieden en opereert vooral op basis van gezag.
- context van de doelgroep en de regiospecifieke kenmerken van de problematiek. Zit dus heel dicht op de doelgroep.
- Voldoende gezag en vaardigheden om zelf op te kunnen treden in urgente of complexe situaties
In samenwerking met een deskundig bureau en een aantal reeds ervaren teamleiders is een ideaaltypisch profiel voor een teamleider geformuleerd.
Profiel Teamleider
Model van het sociale team
Per gemeenten wordt gekozen voor een eigen model. Soms wordt ook een sociaal team voor meerdere gemeenten samen opgericht, dit mede vanwege de schaalomvang van de gemeenten.
T.b.v. de discussie is een notitie sociaal team ontwikkeld. Deze vorm is met name in Leeuwarden operationeel.
Opzet Sociale TeamsIn meer plattelandsituaties is gekozen voor een iets minder intensieve vorm (zie als voorbeeld Achtkarspelen).
Covenant Sociaal Team Achtkarspelen
Operationele sociale teams
Elders op deze site staat aangegeven in welke gemeenten inmiddels sociale teams operationeel zijn.
zie Gemeenten
|
|
